Over hart- en vaatziekten
Vorige week nam ik deel aan de 2-daagse scholing van de European Menopause & Andropause Society.
Cadeautje aan mezelf, omdat de nerd in mij graag weer eens de diepte in wilde.
Het was veel, het tempo lag hoog. Maar de EMAS Academy was absoluut de moeite waard.
Veel verschillende onderwerpen, vaak ergens weer gelinkt aan warmteklachten en nieuwe inzichten in het mechanisme dat daarachter zit.
Een belangrijk thema: hart- en vaatziekten (HVZ).
In tegenstelling tot wat veel mensen denken is dat nog steeds de belangrijkste doodsoorzaak, dus reden genoeg om daarmee te beginnen.
(Er sterven 6-7x meer vrouwen aan HVZ dan aan borstkanker. Toch zijn we daar banger voor)
Wat we weten is dat het risico op HVZ na de menopauze toeneemt. Oestrogeen is belangrijk voor de gezondheid van onze bloedvaten en als dat wegvalt worden vaten stijver en is er een groter risico op aderverkalking.
Ben je gezond en leef je gezond, dan is je risico waarschijnlijk klein.
Dat risico is hoger als je rookt, te veel alcohol drinkt, niet of nauwelijks beweegt, overgewicht of diabetes hebt en ongezond eet. Dat is niks nieuws denk ik.
Andere risico’s die daaraan bijdragen:
Vroege menopauze (< 45 jaar)
Eerste menstruatie op jonge leeftijd (vaak bij wat hoger gewicht, dus het risico zit mogelijk daar)
Endometriose (vanwege pijn, dus stress en vanwege de ontsteking die ermee gepaard gaat)
Verhoogde systemisch bloeddruk (dat is de bovendruk en dan gaat het over waarden boven de 120)
Ernstige warmteklachten (!)
Zwangerschapscomplicaties (diabetes, hoge bloeddruk, pre-eclampsie)
PCOS (nu PMOS genoemd, om de metabole verstoring te benadrukken)
Dat zijn factoren die minder bekend zijn en die je wellicht mee wilt wegen.
En even voor de zekerheid, vroege overgang en vroege menopauze zijn niet hetzelfde. Vroeg in de overgang is echt een ander verhaal, want je kunt bijvoorbeeld met 42 al duidelijke overgangsklachten hebben, maar toch pas rond je 50e stoppen met menstrueren. Al die tijd maken je eierstokken nog steeds oestrogeen aan.
De window of opportunity
In verband met het toenemende risico na de menopauze wordt er vaak gesproken over de ‘window of opportunity’: het beste moment om hormoontherapie te starten.
Die is niet nieuw, maar krijgt nog niet de aandacht die het verdient.
Kom je op de ‘normale’ leeftijd in de menopauze, dus na je 45e (gemiddeld zo rond de 51), dan zijn de eerste 6 jaar de ‘window’. De jaren dat je er het meeste profijt van hebt.
Ben je nog geen 40 en je bent al in de menopauzel, dan is al jaren het advies tot 50-51 jaar hormoontherapie te gebruiken. En inmiddels geldt dat advies ook voor vrouwen tussen 40 – 45 jaar, maar dat is dat nog niet overal het beleid.
Wanneer is het dan te laat?
Meer dan 10 jaar na de menopauze en na je 60e gaat men ervan uit dat er al aderverkalking ontstaan is en dat hormoontherapie dan eerder een risico vormt dan dat het beschermt.
Die verkalking moet je je voorstellen als aanslag in de vaatwand die met de jaren dikker en harder wordt. Ga je dan met hormonen starten, dan wordt de vaatwand weer soepeler. Daardoor kan zo’n prop juist los schieten en een belangrijk bloedvat (in je hart, long of hersenen) blokkeren.
Een serieus risico dus, dat individueel bekeken en afgewogen moet worden en waarbij de conditie van je bloedvaten een belangrijke factor is.
Voorlichting
Deze veranderingen gaan vaak ongemerkt. Ook omdat wij in Nederland niet gewend zijn met enige regelmaat ons bloed te laten onderzoeken.
Dat betekent dat cholesterol en bloedsuiker rustig kunnen stijgen, zonder dat je daar iets van merkt.
Voor mij benadrukt dit opnieuw het belang van voorlichting over de menopauze. Zonder bangmakerij, want angst is nooit een goede raadgever. Maar het is wel iets dat vrouwen moeten weten en wat meegenomen mag worden in de afweging of je wel of niet met hormoontherapie wil starten.
Het is een lang verhaal, maar ik kan me voorstellen dat het nog vragen oproept. Schroom niet en mail me dan gewoon.
Ik reageer altijd.
